Irak seçimleri start aldı

Rauf KARAKOÇAN

16 Nisan 2018 Pazartesi | Forum

Irak, DAİŞ saldırıları ile yaşadığı kanlı iç savaş hesaplaşmaları ardından seçim sürecine resmen girmiş durumdadır. DAİŞ yenilgiye uğratılmış olsa da tüm hücreleriyle ortadan kalkmış değildir. Uyku modunda beklemektedir, zaman ve fırsat bulduğunda kanlı eylemlerini sürdüreceği bilinmelidir. 

Irak parlamento seçimleri birçok açıdan önem arz etmektedir. Önemli güç dengeleri arasındaki bir mücadeleye sahne olacaktır. Şiilerin, Sünnilerin ve Kürtlerin kendi iç mücadeleleri bir yana dış güçlerin de mücadelesi anlamına gelmektedir. Parlamento seçimlerinden daha fazla siyasal anlamı olan bir seçime tanıklık etmekteyiz.

Bu seçimde Kürtlerin mevcut durumu hiçte parlak değildir. Referandum ile birlikte başlayan sıkıntılar yerel hükümete karşı güvensizliğe dönüşmüştür. KDP, parlamentoyu kendi tekeline alması, meclisi işletmemesi, yaşanan siyasi kriz ve artan ekonomik sıkıntılar, hiç direnç göstermeden Kerkük’ten Şengal’e kadar, denetimindeki birçok alanı Heşdi Şabi ve Irak güçlerine bırakması, petrol sahaları ve havaalanlarının kontrolünü merkezi hükümete devretme durumunda kalması gibi faktörler halkta bir güvensizlik yaratmıştır. 

YNK, Mam Celal’ın vefatından sonra parçalı bir durumdadır. Talabani ailesinin YNK üzerindeki etkisinin zayıflatılması için ciddi bir iç mücadele var. Gücü zayıflayan bir YNK, parçalı bir durumda seçime gidiyor. İç operasyon yaşayan YNK gücü oldukça zayıflamış pozisyondadır. Goran Hareketi kendisinden beklenen değişimi yapamaması, halkta yarattığı umut ve beklentileri gerçekleştirememiş olması aleyhte sonuçlar doğurmuştur. Diğer irili ufaklı partiler ise ciddi varlık gösterecek durumda değillerdir.

Alışıla gelmiş siyasi partilerin dışında yeni bir heyecan yaratmaya aday oluşumların varlığı Kürt cephesinin en renkli ve umut vaat eden çıkışlarıdır. (Newey Nu) Yeni Nesil hareketi, Tevgera Azad ve Bere ittifakı ile seçimlere girmesi Güney Kürdistan siyasi yaşamına katılan yeni oluşumlardır. Dar milliyetçi çizginin aşılması bağlamında ulusal birliğe ve demokratik gelişmelere açık siyasi çizgileriyle, her kesimi kucaklayan, Irak’ın geleceği için değişim ve dönüşüm ön gören, demokratik toplumu hedefleyen ciddi perspektifler sunmaktadır. İsimleri yeni olmakla birlikte siyasi çizgileri itibarı ile de yenilikler içeren ciddi bir ittifakıdır. Seçim güvenliğinin ihlal edilmemesi halinde başarı oranı yüksek, gelecek vaat eden partilerdir. 

Kürdistan partileri kendi içinde büyük çekişme yaşayacakları şimdiden görülmektedir. Mam Celal’ın “KDP Çin’de de seçimlere girse kazanır” sözünü anımsamakta fayda vardır. KDP denetimindeki alanlarda seçimlerin şaibeli olacağı yüksek bir ihtimaldir. 

Iraklılar ABD ve İran hakimiyetine oy verecekler. 

Irak seçimlerini önemli kılan asıl faktör, dış güçlerin bilek güreşine dönüşmesidir. Irak merkezi hükümetin varlığı dış güçlerin desteğine borçludur. Irak seçimleri ABD ile İran arasında geçecek bir seçim olacaktır. Iraklılar sandık başına gittiğinde ABD ve İran hakimiyetine oy vermek durumunda kalacaklar. Irak siyaseti böyle kurgulanmıştır. Şiiler bir bütün gibi görünse de özü itibarı ile ABD ve İran arasında bölünüş durumdadır. İran destekli Heşdi Şabi milisleri DAİŞ’E karşı önemli bir savaş yürüttüler. DAİŞ etkisiz hale getirilince Heşdi Şabi güçleri, çıkarılan bir kanunla Irak ordusuna dahil edilerek siyasette girmelerinin önü açıldı. Ayrıca İran yanlısı Şii gurupların mevcudiyeti, İran’ın Irak’ta hatırı sayılır bir ağırlığa ve nüfuz alanı oluşturmasına götürecektir. Bu kesimin seçim kazanması halinde oluşacak hükümet İran’i bir hükümet olacaktır. 

İran’ın Irak’taki varlığı Suriye, Lübnan ve Yemen’e kadar uzanan etki alanlarıyla birleşince büyük bir güç konumuna gelecektir. İran’ın bu yükselişi, ABD başta olmak üzere, İsrail ve başını Suudi Arabistan’ın çektiği körfez (Katar hariç) ülkelerinin tepkisini çekecektir. Bunu tehlike olarak gördüklerini her fırsatta dile getirmektedirler. 

ABD ise meydanı İran’a terk etmeyecektir. Terk etmesi durumunda Ortadoğu’yu terk etmesi anlamına gelecektir. Kendi ağırlığını var gücüyle koruyacaktır. Irak seçimlerini bölgesel güç dengelerinden ayrı ele almamak gerekir. Suriye’deki savaşın durumuna benzer bir kapışma kadar sonuçları olacak bir seçimdir. Zayıf bir Irak’ın başına çöreklenen akbabalardan hangisi daha fazla pay kapacağına sahne olacak bir seçime tanık olacağız. 

Türkiye ise arkadan nal toplayan konumda varlık göstermeye çalışacaktır. Bazı Sünni oluşumlar, DAİŞ paralelinde olan yasal kesimler ile kendisine yakın duran Türkmen kesimlerle Irak’ta boy gösterecektir. 

Bölgesel çelişkilerin bir versiyonu gibi karmaşık seçim sistemiyle çekişmeli bir seçim sürecine giren Irak, kendi geleceğini kendisinin belirleyeceği bir konumdan uzaktır. Siyasetten parsellenmiştir. ABD ile İran kapışmasına zemin olacak seçimin galibi Iraklılardan ziyade  bunlardan biri olacaktır. 


211

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA