Qirra komek ann ems

guldive@yahoo.fr | 12 Şubat 2018 Pazartesi

LUQMAN GULDIV

Qirra komek ann, ne ten qirra komek ann e. Tinekirina qismek ji xwe ye j. Ji ber ku bi mirovbna xwe em bi his breke wel ve girday ne, ku her tita ji me km dibe, ji me die. Ango er rast e komeke rast qirrkirin hat belk , tirs sawa her mezin p re dibe dibe xwed refleksn dijwar n parastina li dij tehlkeyn qirrkirin helbet jibrkirin ku w hewldanan qirrkirin bi ser bixin. L ji komn din, nexasim n qirra komek an komn din n cran koma bi qirrkirin re rbir may, ew j gelek titan ji dest didin; hem mad hem j manew ji wan die. Ez behsa pvajoya qirrkirinn mad li ser erda Kurdistan nekim ku bi swirandina Osmaniyan pa ya Komara Tirk bi r ve n. L bhtir behsa w diyardeya tinekirin tinebn bikim, ango qelandina koka civakek, qirranna w!

Ji Ermeniyan, ji Suryaniyan, ji Keldaniyan ji komn din kesn filitn bi wan trawmayan re ku bi gelek nifan dewam dikin, rbir dimnin. L yn ku bi temam diqelin ango koka wan t, ew dibin birneke awa? Yan gelo ew dibin i? Yan ji ber wan i dimne ew a tinebn xwed giraniyeke awa ye? Ji bo v j belk ya her ba ew e mirov ber xwe bide wan n ku bi nav ro bi zor heft bela em bi nav wan dizanin, l bi km titn ji wan may dizanin. Em qebl bikin ku weke projeyeke siyas tinekirina nasname komn xwed hin nasnameyan, diyardeyeke tra xwe n ye ku bi belavbna netewe-dewelet fikra li pit w peyde bye kiriye ku ev serdema gelek j re dibjin modern, bibe yek ji serdemn her hov n di droka mirovahiy de. Ji ber w j tinekirinn ber yn xwe disipartin sefern esker talan, yn roja me ya ro yn xwe disiprin deolojiyeke diyar a dixwaze serwer yekreng desthilatdar be, ji hev gelek cih ne. Ez behsa komek bikim ku ji wan re ems t gotin. Beriya hna bi sedsalek qet nebe nav wan mekann wan hebn li Kurdistan, ya rast li bajarn Mrdn Diyarbekir. ro li ber dest me ji sedsala 17an terfn ticarek Ermen ku bi nav Smon Leh navdar e, avder agahiyn her berfereh in li ser v kom hene. Wek din Niebuhr j sedsala 18an derbar emsiyn Mrdn de agahiyan dide. Di destpka sedsala 19an Campanille behsa komeke dn dike li Mrdn. Southgate w pit bi 20 salan hebna wan pitrast bikira. Smeon behsa perestgehn emsiyan li Mrdn Diyarbekir dike, ji ber v j em dikarin qebl bikin ku emsiyan ji bo diyaneta xwe avahiyn proz ava dikirin. Em dizanin ku wan mmariya avahiyn xwe yn l dimnin yn van perestgehn xwe j li gor w yek dikir ka roj ji kjan aliy ve dihile. Em dizanin ku tesreke wan a mezin li Ermeniyn bi nav Arewordk (zarokn roj) j bye. 

Qirrkirina v kom diyar e bi Osmaniyan dest p dike. Niebuhr dema sedsala 18an die Kurdistan, dibje ems ten li navenda bajar Mrdn mane, l kesek ku agah dane w gotiye, heta beriya niha bi demeke kurt j li gelek gundan ems hebne. Em ji Niebuhr fr dibin ku ji tirsa Osmaniyan ku gefa tinekirin li wan xwarine, heger yek ji dnn semaw nehebnin, ew xwe li dra katolkan didin qeydkirin. Der bar v yek de Smeon Leh dibje, di destpka sedsala 17an de Siltan Mustafa y Osman bi rast j ferman daye ji bo ku komn ne semaw li herm, nexasim j li Diyarbekir bn qirrkirin. Li gor texmnan wan j xwe li Tor Mrdn spartiya dran. Em ji Niebuhr fr dibin ku beriya ew miriyn xwe verin, ew por wan hil dikin pereyek zr dixin dev wan. Wek din dema ku dua dikin j ber xwe didin roj. Campanille li ser v adeta hilkirina por xwe agahdar kiriye, dibje, ew v dikin ji ber ku bawer dikin, guneh xerab xwe di por wan de dicivnin. Hn dizanin Campanille ahidiya iy din kiriye! ems hez dikin wexta xwe bi stran gotin govend derbas bikin. Elew awa ber xwe didin roj dua dikin, zd awa bi heman reng roj dihebnin em dizanin; l em her weha dizanin ku Kurdn Misilman by j "Bi w roja malm" snd dixwin. "Ew roja malm" ku proz xwedatiya w ji Elewiyan, ji zdiyan, ji Yarsanan gelek muhtemel e ji emsiyan j ji wan re may. Min bi xwe dtiye dema hin mirov, nexasim j zarok nexwe diketin, ser por wan bi gezan dihat birrn bi w baweriya ku nexwe di ser tay por wan de ye.

Ji me re end n mekan j hitine, yan j hitibn; li Mrdn goristaneke wan heye bi nav ems li Diyarbekir j heta ku di saln 1940 de bi hinceta lkirina r xerakirina w goristaneke bi nav wan mehr hebye. Em p dizanin ku di saln 1950 de Mr zdiyan hatiye serdana hin ern li Mrdn Urfay ku heta hing bi nav ems dihatin zann pit serdana w d ji xwe re zd gotine. awa ku ji away nivs j mirov dikare t derxe, agahiyn em kmtir in ji riwayetn hatine gotin, ji ber w j a qirrkirin j di nava rast riwayet te lo dibe. Di qirrkirina bi tevah serket de birneke wel heye, mirineke wel heye, ku a w di bran de nne, ku na w nay girdan. Ha cihtiya sereke ya di navbera qirrkirineke bi tavah y ser yeke ku qism y ser de ev e; kesn ji qirrkirin filt yn ku karibin li ser miriyn xwe, li ser rabihuriya xwe bigirn, hewl bidin siberoja xwe ewle bikin namnin. Ji ber w j qirrkirin scek li dij mirovahiy ten nne, ew scek li dij kom bra dinyay ya hezaran salan e ji baxey w rengek, gulek km dike. Ango bi qirrkirin ji me die, lewma j deolojiyn qirrkirin li dij mirovahiy heta dinyay hemy ne.     



325
YEN ZGR POLTKA

Yazarn Tm Yazlar: